أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
52
قانون ( فارسى )
داروهاى تأثيربخشتر و نيرومندتر استفاده كنى كه از اين قرارند : 1 - معجونهاى گرم بسيار گرمىبخش « معجون بزورى ( معجون از بزرها ) ، داروى « فلافلى » ، « ترياق » ، « مثروديطوس : ميترادات » با شراب ، « شجرينا « سنجرينا » با شراب سيكى ، داروى « زيرهاى » ، « اميروسيا » ، « فنداريقون » « قنداريقون » ، داروى « مشك » ، معجون « اصطمخيقون » ، داروى « كندرى » است . داروى كندرى درحالىكه بيمار نرمى شكم داشته باشد بسيار نفعرسان است . داروهاى نامبرده را همراه آبى كه سنبل در آن پخته يا مصطكى يا گورگياه و امثال آن در آن پختهاند بايد تناول كنند . قرصهاى ساخته از گل محمدى و عود كه در اندازه برابر باشند . « فلافلى » با شراب در گرمى بخشيدن به معده بسيار تأثيرگذار است و اگر سكسكه به دنبال داشت ، معلوم مىشود كه تأثير لازم بخشيده است . بايد انغوزه و فلفل داخل غذاى بيمار باشد كه هر دو در معالجهء سوء مزاج سرد بسيار مفيدند . خوابيدن براى دارندههاى معدهء سردمزاج بسيار بهرهرسان است و از هر چيزى ديگر بهتر است . روغنهايى كه بر معدهء سردمزاج مالند عبارتند از : روغن بابونه ، روغن حنا ، روغن سوسن ، روغن مصطكى كه با پيه مرغ خانگى قاطى باشد و اگر خواستى كه روغن مصطكى تأثيربخشتر باشد ، علاوه بر پيه مرغ خانگى اندران و مقل را بر آن اضافه كن ! اگر نياز به روغن بر معده ماليدنى تأثيربخشتر از آنها كه ذكر شدند داشتى ، روغن كوشنه ، يا روغن بان ، يا روغن زنبق بر معدهء بيمار بمال ! شراب سوسن همراه عود و مشك و عنبر بر معدهء بيمار بمالى بسيار مفيد است . از بزرها - كه در اين حالت داروى تأثيربخش هستند - بزر شنبليله ، بزر كرفس ، بزر خطمى را به كار ببر ! اگر معدهء سردمزاج به درد آمد ، حجامت گذاشتن بر معده بسيار بهرهرسان است . بدان ! كه گرم گردانيدن دست و پاى بيمارى كه معدهء سردمزاج دارد ، بسيار خوب است . و اين را خوب مىدانى كه گرم نگهداشتن دست و پا سبب گرم شدن معده مىشود . فصل يازدهم علاج سوء مزاج تر معده در علاج سوء مزاج تر معده بايد داروهاى خشككننده و داروهاى پارچهپارچه كنندهء خلط مايهء بيمارى و چيزهايى كه تندمزگى دارند و مخلوط با چيزهاى گسمزه باشند به كار ببرى . اندكى شراب بسيار نيرومند در اينباره مفيد است كه بنوشند ، نه زياد .